گردن را بكشد ، و آرنج دستها را مانند دو بال قرار دهد و زن دستهايش را روى رانهاى بالاى زانوها بگذارد و ( همچنين مستحب است ) تسبيح بزرگتر را انتخاب كند ، و آن را سه يا پنج يا هفت مرتبه بلكه بيشتر تكرار كند ، و دستها را وقتى كه از ركوع برمىخيزد بلند كند ، و پس از آنكه راست ايستاد بگويد : « سمع اللّه لمن حمده » و براى رفتن به سجده تكبير بگويد ، و دستها را هنگام تكبير گفتن بالا آورد ، و مكروه است كه در حال ركوع سرش را پايين اندازد ، و يا دستهايش را به پهلوهايش بچسباند و يا آنكه دستهايش را ميان زانوهايش قرار دهد . ( 1 ) سجده [ سجدهء واجب ] ( 2 ) مسألهء 1 - در هر ركعت ، دو سجده واجب است ، و اين دو سجده با هم ركن مىباشند كه نماز با زياد كردن دو سجده با هم در يك ركعت باطل مىشود ، و كم كردن هر دو سجده نيز چنين است ( كه اگر هر دو سجده را در يك ركعت ترك كند نماز باطل مىشود ) خواه ( اين زياد كردن و كم كردن ) عمدى باشد و خواه سهوى بنابراين اگر سهوا يك سجده را اضافه يا كم كند ، نماز باطل نمىشود . و لازم است براى سجده ، خم شده و طورى پيشانى را ( بر زمين ) بگذارد كه عرفا بگويند : سجده كرده است و همين خم شدن و نهادن پيشانى ( بر زمين ) ميزان ركن و معيار زياد كردن عمدى و سهوى است . و در سجده چيزهاى ديگرى لازم است ، كه در ركن بودنش دخالتى ندارند : از آن جمله - سجده كردن روى شش عضو ( كه بايد روى زمين گذاشته شود ) دو كف دست ، و دو زانوها ، و دو انگشت بزرگ پاها ، و بايد باطن كفها به زمين برسد ، و احتياط واجب آنست كه دستها طورى بر زمين نهاده شود كه عرفا بگويند تمام كف دستها روى زمين نهاده شده است و اين در حال اختيار است . اما در صورت اضطرار ، همين كه گفته شود مقدارى از كف دستها به زمين نهاده شده ، كفايت مىكند و اگر فقط بر جمع نمودن انگشتان به سمت كف دست [ مثلا به صورت مشت ] و سجده نمودن روى آنها قدرت داشته باشد ، به همان اكتفا مىكند و اگر بر اين مقدار هم توانايى نداشت ( گذاشتن پشت دست ( روى زمين ) كافى است و چنانچه اين هم به جهت بريدگى و مانند آن ، ممكن نبود ، به سراغ هر چه كه به كف دست نزديكتر است ( مثلا مچ دست ) مىرود و آن را روى زمين مىگذارد . و امّا زانوها ، واجب است طورى باشد كه بگويند بر روى قسمت نمايان ( و جلو ) زانوها سجده نموده است اگر چه تمام آن را فرا نگيرد ( و تمام آن به زمين نرسد ) و امّا دو انگشت بزرگ پاها بنابر احتياط واجب ، بايد مراعات سر آنها را بنمايد ( كه به زمين برسد ) و واجب نيست همهء پيشانى به زمين برسد ، بلكه همين كه گفته شود روى پيشانى سجده كرد ، كفايت مىكند ، و با مقدار سر انگشت ، تحقّق پيدا مىكند ، و احتياط آن است كه به مقدار يك درهم باشد ، همچنانكه احتياط آن است كه اين مقدار از پيشانى كه به زمين مىخورد از يك قسمت باشد نه چند نقطهء پراكنده ، هر چند بنابر اقوا ، فرقى ندارد . بنابراين ، سجده بر دانه‌هاى تسبيح ، در صورتى كه آنچه پيشانى به آن مىرسد به مقدار سر انگشت باشد ، جايز است . و بايد چيزى را كه مانع مباشرت [ و رسيدن ] پيشانى به محلّ سجود است بر طرف نمود ، خواه چرك باشد يا غير چرك ،